#Leestip To Flourish: ontwerpen aan een gezonde buurt
Sociaal ontwerp. Bij De Firma Stek zijn we er dagelijks mee bezig. Buurten waar mensen fijn en prettig kunnen leven. Waar ze zich verbonden voelen met hun plek en buren en de ruimte ervaren om elkaar te ontmoeten. Plots kwamen we dit tegen: To Flourish, het afstudeerproject van Hesse de Jonge aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam. Dit sluit zó mooi aan op onze visie, vandaar deze leestip!
Wat als verdichting niet alleen betekent dat er meer woningen bijkomen, maar ook dat een wijk er gezonder van wordt?
Dat is de vraag waar To Flourish om draait. Hesse dook in Den Haag Zuidwest: een naoorlogse wijk waar hardnekkige gezondheidsverschillen samengaan met grootschalige woningbouw en stedelijke vernieuwing. Zijn centrale vraag is even groot als relevant. Hoe kan stedenbouwkundig ontwerp bijdragen aan de gezondheid en gezonde levensverwachting van bewoners?
Juist die brede blik op gezondheid maakt het onderzoek zo interessant. Gezondheid is hier geen los thema maar iets dat alles te maken heeft met de omgeving waarin mensen iedere dag wonen, wandelen en elkaar tegenkomen.
Sardinië als inspiratiebron
Voor zijn onderzoek reisde Hesse naar Ogliastra op Sardinië. Een van de zogenoemde Blue Zones: gebieden waar mensen opvallend gezond zijn en oud worden.
Twee maanden veldwerk later wist hij welke ruimtelijke en sociale omstandigheden daar bijdragen aan een gezond dagelijks leven. Denk aan de nabijheid van het landschap, wandelen als vanzelfsprekend onderdeel van de dag, informele ontmoetingen, een sterke lokale identiteit en gedeelde vormen van zorg.
Nee, hij plakt dat niet één op één op Den Haag Zuidwest. Slim, want een dorp op Sardinië vraagt nu eenmaal om iets anders dan een naoorlogse stadswijk. Hesse kijkt naar de achterliggende voorwaarden en vertaalt díe naar ontwerpprincipes die passen bij de plek.
Niet alleen kijken, maar ook meedoen
Ook in Den Haag Zuidwest dook hij de buurt in. Langdurig observeren, meedoen aan lokale initiatieven en meewerken in een gemeenschapstuin die voedsel produceert voor de voedselbank. Ja!
Daarmee komt de dagelijkse praktijk rechtstreeks het ontwerpproces binnen. Hoe gebruiken mensen hun buurt? Waar ontstaan ontmoetingen? Welke plekken dragen bij aan eigenaarschap en onderlinge betrokkenheid?
Wat het onderzoek laat zien: gezondheid wordt door veel meer bepaald dan alleen zorg of leefstijl. Ook stress, woonkwaliteit, de openbare ruimte, sociale infrastructuur en de mate waarin mensen zich verbonden voelen met hun leefomgeving spelen een belangrijke rol.
Vier thema’s voor een gezonde buurt
Hesse brengt zijn bevindingen samen in vier thema’s:
✓ Verbinding met natuur
✓ Gezonde dagelijkse routines
✓ Sociale infrastructuur
✓ Gelaagde identiteit
Samen vormen ze een kompas voor een gezonde buurt. Het is echt de combinatie die het ‘m doet. Groen alleen is niet genoeg. Ook dagelijkse routes, plekken voor ontmoeting, herkenning en ruimte voor verschillende groepen horen bij een leefomgeving waarin mensen gezond kunnen leven.
Die thema’s vertaalt hij vervolgens naar een ruimtelijk raamwerk op drie schaalniveaus: het stedelijk systeem, het netwerk van openbare ruimte en het bouwblok. Een gezonde buurt ontstaat dus niet door één goede plek of één slimme ingreep, maar door de samenhang tussen al die niveaus.
Verdichten als kans
Wat blijkt de kern van To Flourish? Verdichting en gezondheid hoeven elkaar helemaal niet uit te sluiten.
Het ontwerpvoorstel laat zien hoe je woningbouw kunt koppelen aan groenblauwe structuren, ruimte voor langzaam verkeer, collectieve ruimtes, actieve plinten, klimaatcomfort en lokaal eigenaarschap.
Zo wordt verdichting meer dan het toevoegen van woningen. Het wordt een kans om opnieuw te kijken naar hoe de wijk functioneert en welke ruimtelijke en sociale omstandigheden een gezond dagelijks leven daarbij ondersteunen.
Het project levert uiteindelijk een gezondheidsgerichte verdichtingsstrategie op voor Den Haag Zuidwest. Én een ontwerpmethode die ook bruikbaar kan zijn voor andere naoorlogse wijken met een vergelijkbare verdichtingsdruk.
Kortom: een inspirerend onderzoek voor iedereen die werkt aan buurten waar gezondheid, ontmoeting en verbondenheid vanaf het begin onderdeel zijn van het ontwerp.
Meer weten?
Bekijk het volledige afstudeerproject To Flourish van Hesse Hesse via de website van de Academie van Bouwkunst Amsterdam: https://www.bouwkunst.ahk.nl/lichting/2026/student/hesse-de-jonge/
Bellen 0294-308026, mailen tineke@defirmastek.nl óf sparren met onze Tineke kan natuurlijk ook. Gewoon doen, vind ze leuk!
